Over suiker, stevia en Sinterklaas

Economie

Over suiker, stevia en Sinterklaas

Suikerfeest

Het zijn hoogdagen voor zoetekauwen. Met de Sint in het land wordt er volop snoepgoed gekocht, uitgedeeld en geconsumeerd. De suikerwaarden gaan daarbij stevig in het rood. Heel wat chocoladefiguren- en munten zijn immers zogeheten cacaofantasiën en bevatten te weinig cacao om de titel chocolade te mogen dragen. Maar ook echte chocoladefiguurtjes zijn niet vrij van zoete zondes en bevatten makkelijk tot 9 klontjes suiker per 100 gram. En dan hebben we het niet eens over verwennerijen zoals marsepein of de gele, witte of roze onze-lieve-vrouwtjes: de mariatjes.

 

Productietoename

Handelaren en speculanten verwachten een sterke toename van de suikerproductie in het oogstseizoen 2017/18. De vorige jaren leed de suikeroogst in India, Thailand en Brazilië onder El Niño (weerpatronen zoals droogte en stormen), maar dit effect valt weg. In haar jongste Annual Commodities Outlook waarschuwt Citi voor een overschot van 6,7 miljoen ton in 2017-18 en 400.000 ton in 2018-19. Op het niveau van de prijzen zou dit zich moeten vertalen in een suikerprijs van 15 dollarcent in het eerste kwartaal van het kalenderjaar 2018 en 16 dollarcent in het daarop volgend. Voor de tweede jaarhelft wordt rekening gehouden met een klim tot 17 dollarcent.

 

Suikerriet

De EU staat in voor amper 10% van de globale suikerproductie, voornamelijk op basis van suikerbieten. Net als in de VS trouwens, goed voor zo’n 4%. Maar het grootste deel van de suikerproductie is afkomstig van suikerriet en die is vooral terug te vinden tropische landen zoals Brazilië. Dat is met ruime voorsprong op de tweede, India, de grootste suikerproducent ter wereld. Niet verwonderlijk dus dat ook één van de grootste suikerproducenten in het Zuid-Amerikaanse land terug te vinden is. Naast een Duitser en een Singaporees.

 

Grootste verbruikers

Het grootste deel van de eindproducten van de suikerindustrie vertrekt zoals verwacht richting de voedingsindustrie. Al doen die heel wat moeite om dat te verbergen. En de vraag blijft toenemen. Onderzoek leert dat Amerikanen 200 jaar geleden zo’n 4 tot 7 pond suiker per jaar consumeren. Dat is ondertussen 150 tot 170 pond geworden of omgerekend 30 theelepels per dag.

Die toename van geraffineerde suiker heeft alles te maken met ons gewijzigd voedingspatroon waardoor we steeds meer kant-en-klaar eten. Het volstaat met andere woorden niet langer om enkel de frisdrankautomaat links te laten liggen om je suikerverbruik op een aanvaardbaar niveau te krijgen.

 

Op naar een suikertaks?

De collega’s van KBC Economic Research zoomden in op de beslissing de beslissing van de regering in het Zomerakkoord om de taks op zoete dranken uit te breiden. In een context van optimale belastingmix valt deze maatregel te verdedigen, want negatieve zaken belasten (in dit geval suikerconsumptie) is immers altijd beter dan positieve (zoals het verrichten van arbeid).

 

Maar om gezondheidsproblemen als overgewicht of tandbederf te bestrijden, schiet de maatregel tekort. Dat komt doordat de taks te klein is om het consumptiegedrag daadwerkelijk te veranderen. Om effectief te zijn, moet de maatregel bovendien kaderen in een breder preventief gezondheidsbeleid. Eerste stappen richting een groots Voedingsplan zijn gezet, maar er blijft werk aan de winkel.

 

Een doelmatig gezondheidsbeleid bestaat uit meerdere beleidslijnen. Sturende belastingen passen daarin, maar die moeten dan wel doeltreffend zijn en kaderen in een ruimer preventief beleid gericht op een gezondere bevolking. Direct ingrijpen in de leefstijl van burgers, bijvoorbeeld via regulering, is meestal niet wenselijk omdat die vaak als betutteling wordt gezien en interfereert met de individuele keuzevrijheid.

Dat iemand vet of suiker eet is immers op zich niet slecht, het is de hoeveelheid die hij of zij ervan eet die ertoe doet. Daarom is het beter om gedragingen onrechtstreeks via de leefomgeving te beïnvloeden door aanbodmaatregelen die de keuzevrijheid intact houden (bijv. een ruimer aanbod gezonde voeding, het voorzien van voldoende speelpleinen, fietspaden en laagdrempelige sportinfrastructuur, het beperken van frisdranken in scholen, het ontwerpen van gebouwen zodat vaker de trap i.p.v. de lift wordt genomen).

 

Conclusie

Ondanks verwoede pogingen van gezondheidsconsulenten en de opmars van stevia blijft het suikerverbruik stevig in de lift zitten. De suikerprijs daalde echter op de internationale markten, wat helemaal te wijten is aan een hogere productie. stevia is een interessante suikervervanger, onder meer voor de gezondheid van de consument, maar echt opmars maken doet dat niet. Terwijl de producent van suiker natuurlijk minder inkomsten heeft omwille van de prijsdaling, blijken suikerverwerkers ongevoelig voor die prijsschommelingen. Zij kijken prijsbewegingen immers heel snel doorrekenen naar de eindklant, die uiteindelijk zal moeten opdraaien voor hogere prijzen. Maar zover is het dus niet nog niet. Overschakelen naar stevia blijkt ook niet meteen een optie, want het gebruik van de vervanger vereist nog steeds de toevoeging van suiker. Een suikertaks is in die optiek een goed idee, meent KBC Groep, maar een dagelijkse wandeling is waarschijnlijk een nóg betere optie. Dat kan in een park, of op een dak. Op die manier is Sinterklaas en diens paard misschien wel meer voortrekker van een gezondere levensstijl dan we denken.

 

 

Disclaimer
Dit blogbericht mag niet worden beschouwd als een beleggingsaanbeveling of -advies.

senior financial economist KBC Groep