België: ruimte voor meer investeringen dankzij verbeterde schuldkwaliteit

Economie

België: ruimte voor meer investeringen dankzij verbeterde schuldkwaliteit

 

Eieren breken om een omelet te bakken

Om aan de verplichtingen van Europa te voldoen moet België de broeksriem verder aanhalen. Minder uitgeven en meer besparen dus. Niet zo volgens de KBC-economen die menen dat er dankzij de verbeterde kwaliteit van de schulden ruimte is om doordacht te investeren in toekomstige groei.

 

België heeft een slechte reputatie op het vlak van zijn publieke financiën. Sinds de jaren ‘70 behoort de Belgische overheidsschuld tot de hoogste in Europa. Ondanks diverse saneringen bedroeg zij in 2016 nog altijd 106% van het bbp. Aangezien dit een aanzienlijke schending is van het Groei- en Stabiliteitspact, dat een maximale schuldgraad van 60% nastreeft, dringt de Europese Commissie aan op een duidelijk en verregaand afbouwpad voor de schuld. Een vereiste daartoe is dat de begrotingssituatie verder verbetert.

 

De weg is nog lang

De Belgische regering heeft al ruime inspanningen gedaan om het begrotingstekort terug te dringen, maar tijdens de recentste controle in het kader van het Europees Semester bleek dat België wel nog een lange weg heeft af te leggen. Ook het IMF wijst in haar laatste evaluatierapport voor België (maart 2017) op de noodzaak om de hoge schuld af te bouwen, maar hamert tegelijk op het belang van meer publieke investeringen, vooral inzake infrastructuur en mobiliteit. Tot slot drong ook de Nationale Bank van België deze week aan op verdere diepgaande saneringen. Politieke reacties geven aan dat de impact van dergelijke drastische saneringsoperaties op de Belgische economische groei als desastreus wordt ingeschat.

 

Structurele schuldafbouw én investeringen

De noodzaak van een verder terugdringen van de Belgische overheidsschuld staat als een paal boven water. Gezonde overheidsfinanciën vormen immers mee de basis van een gezonde economische ontwikkeling. Bovendien zal België ooit worden geconfronteerd met een ongunstige renteontwikkeling in de internationale context. Terwijl de rentedalingen van de afgelopen jaren hielpen om de schuldopbouw onder controle te houden, zullen renteverhogingen in de toekomst ons land ooit parten spelen. Structurele maatregelen zijn te verkiezen boven eenmalige maatregelen, aangezien enkel zo de overheidsschuld duurzaam kan worden afgebouwd.

Aangezien de overheidsschuld wordt gemeten als de verhouding tussen de waarde van de uitstaande schuld en het bbp, kan schuldafbouw ook worden gerealiseerd door een hogere economische groei. Momenteel trekt de economische groei in België aan, in lijn met een algemene Europese tendens. Op de langere termijn kan een verdere groeiversnelling slechts worden gerealiseerd mits een verhoging van de potentiële bbp-groei.

Nieuwe investeringen zijn hiervoor noodzakelijk. Publieke investeringen kunnen bovendien de private investeringsgroei ondersteunen. Vandaag liggen de publieke investeringen in België met slechts 2,3% van het bbp veel te laag.

 

Kwaliteit van de overheidsschuld

Ondanks de hoogte van de Belgische overheidsschuld zijn nieuwe publieke investeringen te verantwoorden. De kwaliteit van de schuld is er immers sterk op vooruitgegaan. Ten eerste steeg de gemiddelde looptijd van de Belgische overheidsschuld. Door de uitgifte van overheidsobligaties met een langere looptijd slaagde het Agentschap voor de Schuld erin om de gemiddelde looptijd te verhogen van 5,5 jaar in 2009 tot 8,5 jaar in 2016 (figuur 1). Dit vertraagt de impact van toekomstige renteverhogingen en creëert meer ademruimte voor de financiering op internationale markten. Ten tweede zijn die internationale markten sterk geïnteresseerd in het Belgische overheidspapier. Het aandeel van buitenlandse investeerders in Belgische overheidsobligaties steeg aanzienlijk. Dit wijst op een sterk vertrouwen in de Belgische economie en op een geloof in de houdbaarheid van de huidige Belgische schuld. Ten derde werd het sneeuwbaleffect tot stilstand gebracht.

De Belgische overheidsschuld stijgt namelijk niet meer als gevolg van een impliciete rente (d.i. de rente op de uitstaande schuld) die hoger ligt dan de nominale bbp-groei (figuur 2).

 

Naar een investeringsstrategie

Een aantal politieke initiatieven werden recent gelanceerd om de publieke investeringen aan te zwengelen. De oproep om verregaand verder te saneren hangt als een zwaard van Damocles boven deze goede intenties. Het is belangrijk om ons niet blind te staren op het schuldpercentage, maar ook rekening te houden met de kwaliteit van de schuld. Er bestaat wel degelijk ruimte om te investeren in de Belgische economie. Het jarenlange gebrek aan investeringen heeft het groeipotentieel van de Belgische economie aangevreten. Het is tijd om het geweer van schouder te veranderen en te zorgen voor meer groeimogelijkheden voor de komende decennia. De verdere begrotingssanering mag dan ook gerust wat minder snel en fors worden doorgevoerd, op voorwaarde dat dit gebeurt door meer ruimte te creëren voor de publieke investeringen.

 

Disclaimer
Dit blogbericht mag niet worden beschouwd als een beleggingsaanbeveling of -advies.

 

 

 

 

financieel analist-econoom-strategist KBC Groep